AI Act w Polsce: obowiązki firm, terminy i kary
AI Act to unijne rozporządzenie (UE) 2024/1689, które obowiązuje w Polsce bezpośrednio. Od 2 sierpnia 2026 r. stosuje się większość jego przepisów, w tym obowiązek informowania, że klient rozmawia z AI, a wymogi dla systemów wysokiego ryzyka przesunięto na 2027 i 2028 r. Nadzór sprawuje Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji.
Zespół AI Agent HUBOpublikowano 9 min czytaniaDyskusja
Spis treści
Jeśli Twoja firma korzysta z chatbota, voicebota albo generuje treści z pomocą AI, AI Act już Cię dotyczy. Zebraliśmy, co wynika z samego rozporządzenia, jakie terminy obowiązują po zmianach z lipca 2026 r. i co wprowadziła polska ustawa. Stan prawny na listopad 2026 r.; artykuł ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną.
W skrócie: AI Act to rozporządzenie (UE) 2024/1689, które obowiązuje w Polsce bezpośrednio. Od 2 lutego 2025 r. stosuje się zakazy z art. 5 i obowiązek dbania o kompetencje w zakresie AI z art. 4, a od 2 sierpnia 2026 r. obowiązki przejrzystości z art. 50, m.in. informowanie, że rozmówca ma do czynienia z AI. Obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka przesunięto na 2 grudnia 2027 r. i 2 sierpnia 2028 r. W Polsce nadzór sprawuje Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji.
AI Act – co to jest?
AI Act to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 z 13 czerwca 2024 r., które ustanawia jednolite przepisy dotyczące sztucznej inteligencji w całej Unii. Jako rozporządzenie wiąże w całości i jest stosowane bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich (art. 113), więc nie trzeba go przenosić do polskiego prawa. Obowiązki zależą od poziomu ryzyka: od zakazanych praktyk, przez systemy wysokiego ryzyka, po obowiązki przejrzystości.
Zakres Twoich obowiązków zależy też od roli. Dostawca (art. 3 pkt 3) to podmiot, który rozwija system AI i wprowadza go do obrotu lub oddaje do użytku pod własną nazwą. Podmiot stosujący (art. 3 pkt 4) to firma, która wykorzystuje system AI pod swoją kontrolą, poza działalnością czysto osobistą. Większość małych firm korzystających z gotowych narzędzi jest podmiotem stosującym.
Kiedy AI Act wchodzi w życie? Terminy
AI Act wszedł w życie w 2024 r., ale jego przepisy stosuje się etapami według art. 113. Terminy zmieniło rozporządzenie (UE) 2026/1744 z 8 lipca 2026 r., czyli tzw. akt zbiorczy prawa cyfrowego dotyczący AI (digital omnibus), które weszło w życie 27 lipca 2026 r.
| Data | Co zaczyna obowiązywać | Podstawa |
|---|---|---|
| 2 lutego 2025 r. | Przepisy ogólne, kompetencje w zakresie AI (art. 4), zakazane praktyki (art. 5) | art. 113 lit. a |
| 2 sierpnia 2025 r. | Modele AI ogólnego przeznaczenia (rozdz. V), zarządzanie (rozdz. VII), kary (rozdz. XII, bez art. 101) | art. 113 lit. b |
| 2 sierpnia 2026 r. | Pozostałe przepisy, w tym obowiązki przejrzystości z art. 50 | art. 113 akapit drugi |
| 2 grudnia 2026 r. | Nowe zakazy z art. 5 ust. 1 lit. ba) i bb); termin dla dostawców systemów generatywnych wprowadzonych przed 2 sierpnia 2026 r. na dostosowanie do art. 50 ust. 2 | art. 113 lit. a, art. 111 ust. 4 |
| 2 grudnia 2027 r. | Systemy wysokiego ryzyka z załącznika III | art. 113 lit. c pkt i |
| 2 sierpnia 2028 r. | Systemy wysokiego ryzyka z art. 6 ust. 1 i załącznika I | art. 113 lit. c pkt ii |
Co zmieniło się 2 sierpnia 2026 r.?
Od 2 sierpnia 2026 r. stosuje się większość AI Act, w tym obowiązki przejrzystości z art. 50. Pierwotnie tego dnia miały ruszyć także wymogi dla systemów wysokiego ryzyka z załącznika III, ale rozporządzenie 2026/1744 przesunęło je na 2 grudnia 2027 r., a dla systemów objętych załącznikiem I na 2 sierpnia 2028 r.
Jakie obowiązki ma firma korzystająca z AI?
Typowa firma korzystająca z AI musi pilnować trzech grup obowiązków: kompetencji pracowników (art. 4), zakazanych praktyk (art. 5) i przejrzystości (art. 50). Dodatkowe wymogi pojawiają się, gdy system AI trafia do kategorii wysokiego ryzyka.
Kompetencje w zakresie AI (art. 4)
Art. 4 zobowiązuje dostawców i podmioty stosujące do podejmowania środków wspierających kompetencje w zakresie AI wśród personelu i innych osób obsługujących systemy AI w ich imieniu. Po zmianie z lipca 2026 r. przepis wprost mówi, że nie oznacza to obowiązku zapewnienia określonego poziomu kompetencji każdej osoby. W praktyce chodzi o szkolenia, instrukcje i zasady korzystania z narzędzi dopasowane do tego, jak firma używa AI.
Zakazane praktyki (art. 5)
Art. 5 zakazuje m.in.:
- technik podprogowych lub manipulacyjnych, które istotnie zmieniają zachowanie i wyrządzają lub mogą wyrządzić poważną szkodę;
- wykorzystywania słabości osób ze względu na wiek, niepełnosprawność lub sytuację społeczną czy ekonomiczną;
- scoringu społecznego prowadzącego do krzywdzącego traktowania;
- oceny ryzyka popełnienia przestępstwa wyłącznie na podstawie profilowania;
- nieukierunkowanego pozyskiwania wizerunków twarzy z internetu lub monitoringu;
- wyciągania wniosków o emocjach w miejscu pracy i w edukacji, poza względami medycznymi lub bezpieczeństwa;
- kategoryzacji biometrycznej w celu wnioskowania np. o poglądach politycznych czy orientacji seksualnej.
Od 2 grudnia 2026 r. dochodzi zakaz systemów generujących realistyczne materiały intymne możliwej do zidentyfikowania osoby bez jej zgody oraz materiałów przedstawiających wykorzystywanie seksualne dzieci (art. 5 ust. 1 lit. ba i bb).
Przejrzystość (art. 50) – jak oznaczać treści AI?
Art. 50 nakłada obowiązki informacyjne zależne od rodzaju systemu i roli firmy:
- Chatboty i voiceboty (ust. 1): dostawca projektuje system tak, by rozmówca wiedział, że prowadzi interakcję z AI, chyba że jest to oczywiste.
- Generatory treści (ust. 2): dostawcy systemów tworzących syntetyczny dźwięk, obraz, wideo lub tekst oznaczają wyniki w formacie odczytywalnym maszynowo.
- Rozpoznawanie emocji i kategoryzacja biometryczna (ust. 3): podmiot stosujący informuje osoby, wobec których system działa.
- Deepfake (ust. 4): podmiot stosujący ujawnia, że obraz, dźwięk lub wideo zostały wygenerowane albo zmanipulowane przez AI.
- Teksty o sprawach interesu publicznego (ust. 4 akapit drugi): podmiot stosujący ujawnia udział AI, chyba że tekst przeszedł weryfikację człowieka i ktoś ponosi za niego odpowiedzialność redakcyjną.
Informacja musi być jasna i przekazana najpóźniej przy pierwszej interakcji (ust. 5). Z brzmienia przepisu nie wynika ogólny obowiązek oznaczania każdego tekstu napisanego z pomocą AI. 10 czerwca 2026 r. Komisja Europejska opublikowała dobrowolny kodeks praktyk dotyczący oznaczania treści generowanych przez AI.
Jeśli masz na stronie chatbota na wiedzy firmy albo voicebota AI, dodaj na początku rozmowy jasną informację, że klient rozmawia z AI.
Systemy wysokiego ryzyka
System AI jest systemem wysokiego ryzyka m.in. wtedy, gdy służy celom z załącznika III. Obejmuje on m.in. biometrię, infrastrukturę krytyczną, edukację, zatrudnienie (np. rekrutację i wybór kandydatów), dostęp do usług podstawowych (np. ocenę zdolności kredytowej osób fizycznych) oraz ściganie przestępstw, migrację i wymiar sprawiedliwości. Jeśli np. używasz AI do selekcji CV, przygotuj się na wymogi stosowane od 2 grudnia 2027 r.
Jakie kary przewiduje AI Act?
AI Act przewiduje administracyjne kary pieniężne zależne od rodzaju naruszenia (art. 99). Dla przedsiębiorstw liczy się wyższa z dwóch wartości: kwota albo procent całkowitego rocznego światowego obrotu z poprzedniego roku obrotowego.
| Naruszenie | Kara maksymalna |
|---|---|
| Zakazane praktyki (art. 5) | do 35 mln EUR lub 7% obrotu |
| Inne obowiązki operatorów, m.in. podmiotów stosujących (art. 26) i przejrzystości (art. 50) | do 15 mln EUR lub 3% obrotu |
| Nieprawidłowe lub wprowadzające w błąd informacje dla organów | do 7,5 mln EUR lub 1% obrotu |
Dla MŚP, w tym start-upów, obowiązuje niższa z dwóch wartości (art. 99 ust. 6), a dla małych spółek o średniej kapitalizacji – niższa przy naruszeniach z ust. 4 i 5 (ust. 6a). Wysokość kary zależy m.in. od wagi naruszenia, wielkości firmy i współpracy z organem (ust. 7).
AI Act w Polsce: ustawa o systemach sztucznej inteligencji
Polskie ramy stosowania AI Act określa ustawa z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003). Weszła w życie 11 sierpnia 2026 r., a przepisy o opiniach indywidualnych, kontrolach, postępowaniach i karach – 28 października 2026 r. (art. 127). Najważniejsze dla firm:
- Organem nadzoru rynku i pojedynczym punktem kontaktowym jest Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (art. 5). Sejm powołał na przewodniczącą Pamelę Krzypkowską uchwałą z 18 września 2026 r., a Senat wyraził zgodę 24 września 2026 r.
- Firma może wystąpić o opinię indywidualną w sprawie stosowania AI Act (art. 9). Opłata wynosi 150 zł (art. 11), termin to 30 dni, a w sprawach szczególnie skomplikowanych 60 dni (art. 12).
- Każdy może złożyć do Komisji skargę na naruszenie przepisów (art. 59).
- Komisja może wydać ostrzeżenie ze wskazaniem działań naprawczych (art. 61), a karę obniżyć o 10–50%, jeśli firma wykona je w terminie 3 miesięcy od doręczenia decyzji o karze, a naruszenie nie doprowadziło do śmierci ani poważnego uszczerbku na zdrowiu (art. 107).
- Kwoty w euro przelicza się po średnim kursie NBP z 28 stycznia danego roku (art. 104 ust. 4). Od decyzji o karze przysługuje odwołanie do sądu ochrony konkurencji i konsumentów (art. 109).
- Komisja ustanawia piaskownicę regulacyjną na 6–12 miesięcy (art. 91), a dla mikro, małych i średnich przedsiębiorców udział jest nieodpłatny (art. 93).
Jak przygotować firmę do AI Act? Lista kroków
Przygotowanie zaczyna się od spisania, gdzie w firmie działa AI, i ustalenia, które przepisy dotyczą każdego z tych zastosowań.
- Zrób listę systemów AI: narzędzia do tekstu i grafiki, chatboty, voiceboty, automatyzacje z modelami AI.
- Przy każdym ustal swoją rolę: dostawca czy podmiot stosujący.
- Sprawdź, czy żadne zastosowanie nie trafia w art. 5 ani w załącznik III.
- Dodaj informację o AI w chatbotach i voicebotach oraz oznaczaj deepfake'i (art. 50).
- Spisz politykę AI w firmie: kto, z jakich narzędzi i na jakich danych korzysta oraz kiedy wynik sprawdza człowiek. Szerzej piszemy o tym w artykule jak wdrożyć AI w firmie.
- Przeszkol zespół z narzędzi, których faktycznie używa (art. 4). Podpowiedzi znajdziesz w tekście szkolenia AI dla firm.
- Śledź zmiany przepisów, a w razie wątpliwości skorzystaj z opinii indywidualnej Komisji lub porady prawnika.
Podsumowanie
AI Act obowiązuje w Polsce bezpośrednio, a od 2 sierpnia 2026 r. stosuje się większość jego przepisów, w tym obowiązki przejrzystości. Dla typowej firmy najważniejsze są dziś trzy rzeczy: unikanie zakazanych praktyk, informowanie klientów, że rozmawiają z AI, i budowanie kompetencji zespołu. Wymogi dla systemów wysokiego ryzyka zaczną obowiązywać 2 grudnia 2027 r. i 2 sierpnia 2028 r. Nadzór w Polsce sprawuje Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji. Ten tekst nie zastępuje porady prawnej. Praktyczne umiejętności pracy z AI zespół może zdobyć na warsztatach i szkoleniach AI Agent HUB.
Najczęstsze pytania
Co to jest AI Act?
AI Act to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 z 13 czerwca 2024 r., które ustanawia jednolite przepisy dotyczące sztucznej inteligencji w UE. Obowiązuje w Polsce bezpośrednio, bez potrzeby wdrażania do polskiego prawa.
Od kiedy obowiązuje AI Act?
Przepisy stosuje się etapami: zakazy i kompetencje w zakresie AI od 2 lutego 2025 r., przepisy o modelach ogólnego przeznaczenia i karach od 2 sierpnia 2025 r., większość pozostałych od 2 sierpnia 2026 r. Wymogi dla systemów wysokiego ryzyka obowiązują od 2 grudnia 2027 r. i 2 sierpnia 2028 r.
Czy termin 2 sierpnia 2026 r. został przesunięty?
Tylko częściowo. Rozporządzenie (UE) 2026/1744 przesunęło wymogi dla systemów wysokiego ryzyka na 2 grudnia 2027 r. i 2 sierpnia 2028 r., ale obowiązki przejrzystości z art. 50 stosuje się od 2 sierpnia 2026 r.
Czy muszę oznaczać treści wygenerowane przez AI?
Art. 50 wymaga ujawniania deepfake'ów oraz tekstów publikowanych w celu informowania o sprawach interesu publicznego, chyba że tekst przeszedł weryfikację człowieka i ktoś ponosi za niego odpowiedzialność redakcyjną. Chatbot lub voicebot musi być zaprojektowany tak, by rozmówca wiedział, że rozmawia z AI.
Jakie kary grożą za naruszenie AI Act?
Do 35 mln EUR lub 7% rocznego światowego obrotu za zakazane praktyki, do 15 mln EUR lub 3% za inne obowiązki, w tym przejrzystości, i do 7,5 mln EUR lub 1% za nieprawidłowe informacje dla organów. Dla MŚP stosuje się niższą z dwóch wartości.
Kto nadzoruje AI Act w Polsce?
Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, utworzona ustawą z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji. Jej przewodniczącą Sejm powołał 18 września 2026 r. Pamelę Krzypkowską.
Czy mogę zapytać urząd, jak stosować AI Act w mojej firmie?
Tak. Można złożyć do Komisji wniosek o opinię indywidualną. Opłata wynosi 150 zł, a opinia jest wydawana w ciągu 30 dni, w sprawach szczególnie skomplikowanych w ciągu 60 dni.
Źródła
- Rozporządzenie (UE) 2024/1689 (AI Act) – EUR-Lex, tekst polski
- Rozporządzenie (UE) 2026/1744 (akt zbiorczy prawa cyfrowego dotyczący AI) – EUR-Lex, tekst polski
- Ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji, Dz.U. 2026 poz. 1003
- Uchwała Sejmu z 18 września 2026 r. w sprawie powołania Przewodniczącego KRiBSI, M.P. 2026 poz. 945
- Uchwała Senatu z 24 września 2026 r. (zgoda na powołanie Przewodniczącego KRiBSI), M.P. 2026 poz. 946
- Ministerstwo Cyfryzacji: Ustawa o systemach AI – bezpieczny rozwój sztucznej inteligencji w Polsce
- Komisja Europejska: Commission publishes Code of Practice on marking and labelling AI-generated content (10.06.2026)
- #ai act
- #prawo ai
- #obowiązki firm
- #kary
- #oznaczanie treści ai
- #kribsi
Dyskusja
Komentarze wczytają się za chwilę.
Przeczytaj też
- Wdrożenie AI w firmie
Jak wdrożyć AI w firmie: przewodnik krok po kroku
Wdrożenie AI w firmie to włączenie narzędzi sztucznej inteligencji w konkretne procesy tak, by regularnie wspierały pracę, a ich wyniki były kontrolowane i mierzone. Zaczyna się od jednego powtarzalnego procesu i pomiaru stanu wyjściowego, a obejmuje pilotaż, politykę AI i szkolenie zespołu, którego od 2 lutego 2025 r. wymaga AI Act.
12 min czytania
- Voiceboty i chatboty
Voicebot AI: co to jest, ile kosztuje i gdzie się sprawdza
Voicebot AI to asystent głosowy, który odbiera lub wykonuje połączenia telefoniczne, rozumie swobodną mowę klienta i prowadzi rozmowę według scenariusza firmy. Jego cena składa się z wdrożenia, abonamentu, minut rozmów, telefonii i integracji, a opłacalność najlepiej liczyć na danych z własnej firmy.
11 min czytania
- Wdrożenie AI w firmie
Szkolenia AI dla firm: jak wybrać i czego nauczyć zespół
Szkolenie AI dla firmy to nauka bezpiecznej i skutecznej pracy z narzędziami sztucznej inteligencji na zadaniach zespołu: od podstaw i ograniczeń AI, przez ochronę danych, po zastosowania w konkretnych rolach. Od 2 lutego 2025 r. AI Act wymaga od firm działań wspierających kompetencje pracowników w zakresie AI, ale nie wymaga certyfikatu.
8 min czytania


